Οι ανύπαντροι κινδυνεύουν περισσότερο από καρκίνο, λέει μελέτη

Μια μεγάλη αμερικανική μελέτη, που ανέλυσε πάνω από τέσσερα εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου, φέρνει στο προσκήνιο την οικογενειακή κατάσταση. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι ενήλικες που δεν έχουν παντρευτεί ποτέ φαίνεται να εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου σε σύγκριση με όσους είναι ή υπήρξαν παντρεμένοι. Η διαφορά αυτή δεν περιορίζεται σε έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου, αλλά διατρέχει σχεδόν όλο το φάσμα των μορφών της νόσου.

Οι επιστήμονες σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι η σύνδεση αυτή δεν σημαίνει πως ο γάμος λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στον καρκίνο. Αντίθετα, φαίνεται να λειτουργεί ως ένδειξη για άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία. Άτομα που δεν έχουν παντρευτεί ίσως έχουν διαφορετικές συνήθειες, λιγότερη πρόσβαση ή προσήλωση στην προληπτική ιατρική ή μικρότερη κοινωνική υποστήριξη. Με άλλα λόγια, ο γάμος δεν προλαμβάνει τον καρκίνο, αλλά ενδέχεται να συνδέεται με έναν πιο προστατευτικό τρόπο ζωής.

Τι εξέτασαν οι επιστήμονες

Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα από 12 πολιτείες των ΗΠΑ, καλύπτοντας περισσότερα από 100 εκατομμύρια ανθρώπους. Οι ερευνητές εξέτασαν περιπτώσεις καρκίνου σε άτομα ηλικίας άνω των 30 ετών και συνέκριναν τη συχνότητα εμφάνισης της νόσου ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση. Στην κατηγορία των «παντρεμένων» εντάχθηκαν όχι μόνο όσοι είναι σε γάμο, αλλά και όσοι έχουν χωρίσει ή χηρέψει, ενώ ξεχωριστά εξετάστηκαν όσοι δεν είχαν παντρευτεί ποτέ.

Οι μεγαλύτερες διαφορές στους τύπους καρκίνου

Τα αποτελέσματα έδειξαν  εντυπωσιακές διαφορές. Για παράδειγμα, άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ εμφάνιζαν πολλαπλάσια ποσοστά καρκίνου του πρωκτού σε σχέση με τους παντρεμένους. Αντίστοιχα, γυναίκες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ παρουσίαζαν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Και οι δύο αυτές μορφές καρκίνου σχετίζονται στενά με τον ιό HPV, γεγονός που υποδηλώνει ότι παράγοντες όπως η πρόληψη, ο εμβολιασμός και οι προληπτικοί έλεγχοι παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Σε άλλες περιπτώσεις, π.χ. σε καρκίνους σχετικούς με το αναπαραγωγικό σύστημα (όπως των ωοθηκών ή του ενδομητρίου) η διαφορά μπορεί να εξηγείται εν μέρει από το γεγονός ότι τα παντρεμένα άτομα συχνότερα έχουν παιδιά. Η τεκνοποίηση έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να προσφέρει κάποια προστασία απέναντι σε συγκεκριμένους τύπους καρκίνου, κάτι που επηρεάζει τα συνολικά στατιστικά. 

Όταν οι ερευνητές εξέτασαν ξεχωριστά άνδρες και γυναίκες, διαπίστωσαν ότι και τα δύο φύλα επηρεάζονται, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Οι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ είχαν περίπου 70% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν καρκίνο σε σχέση με τους παντρεμένους, ενώ στις γυναίκες το αντίστοιχο ποσοστό άγγιζε το 85%. Το εύρημα αυτό ανατρέπει εν μέρει την έως τώρα αντίληψη ότι οι άνδρες ωφελούνται περισσότερο από τον γάμο σε επίπεδο υγείας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες διαφορές εντοπίζονται σε καρκίνους που σχετίζονται με παράγοντες που μπορούν να προληφθούν, όπως το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ και τις λοιμώξεις. Αντίθετα, σε καρκίνους για τους οποίους υπάρχουν οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, όπως του μαστού ή του προστάτη, οι διαφορές είναι μικρότερες. Αυτό ενισχύει την άποψη ότι η πρόσβαση και η συμμόρφωση στην πρόληψη κάνουν τη διαφορά.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα στην πράξη

Το βασικό μήνυμα που προκύπτει δεν αφορά την αξία του γάμου, αλλά τη σημασία της πρόληψης. Όσοι δεν έχουν παντρευτεί –ή ζουν μόνοι– καλούνται να είναι πιο προσεκτικοί σε θέματα υγείας: να κάνουν τακτικές εξετάσεις, να ακολουθούν υγιεινό τρόπο ζωής και να μην αμελούν τα προληπτικά προγράμματα. Η έρευνα ανοίγει έναν νέο δρόμο κατανόησης του πώς κοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν την υγεία, υπενθυμίζοντας ότι ο καρκίνος δεν είναι μόνο βιολογικό, αλλά και κοινωνικό φαινόμενο.